46.09 F
Washington DC
February 25, 2021
Satenaw Ethiopian News/Breaking News
Amharic News

ኢትዮጵያኒዝም የጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ጉልላት!

ኢትዮጵያኒዝም የጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ጉልላት!

ባሕር ዳር ፡ የካቲት 10/2013 ዓ.ም (አብመድ) ኢትዮጵያ የአፍሪካ ሃገራት የእኩልነት ተምሳሌት፣ የጥቁር ሕዝቦች የነፃነት ዓርማ ናት፡፡ ጭቆና ያንገሸገሻቸው እና ባርነት ያጎበጣቸው ጥቁሮች በዚያ የጨለማ ዘመን ለነፃነት ተስፋ አድርገው ፊታቸውን ያዞሩት ወደ ኢትዮጵያ ነበር፡፡ በባርነት የተቀፈደዱ እና በማኅበራዊ ብዝበዛ የተሸማቀቁ ጥቁር ሕዝቦች ማንነታቸውን የሚገልጹት በኢትዮጵያኒዝም ጥላ ስር ሆነው ነበር፡፡

ኢትዮጵያን በዓለም አደባባይ ሁሉ ማጉላት እና ኢትዮጵያዊነትን ማንፀባረቅ ለኢትዮጵያኒዝም እንቅስቃሴ መፈጠር ምክንያት ሆኗል፡፡ እንደ ፕሮፌሰር ማሞ ሙጬ መረጃ ኢትዮጵያኒዝም በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ተጀምሮ፣ በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በመላው ዓለም ርካብ የረገጠ እና እስከ 20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ድረስ የዘለቀ ፍልስፍና ነው፡፡

እንደ ደቡብ አፍሪካዊው ምሁር ግራሃም ዱንካን ኢትዮጵያኒዝም ላይ ባተኮረው ጥናታቸው ኢትዮጵያኒዝም ከካረቢያን እስከ ደቡብ አፍሪካ የዘለቀ የነፃነት ንቅናቄ እና ፍልስፍና እንደነበር ጠቁመዋል፡፡ የጥቁር ሕዝቦች ኢትዮጵያኒዝም ፍልስፍና ወደ አሜሪካ ከማቅናቱ በፊት በጃማይካ ሥራ ላይ ውሎ እንደነበር ይነገራል፡፡ ግራሃም ዱንካን ራስ ተፈሪያኒዝም የፈለቀው ኢትዮጵያኒዝም በሚለው ፍልስፍና እንደሆነም አብራርተዋል፡፡

የኢትዮጵያኒዝም ፍልስፍናን ጠንስሰው ለዓለም ጥቁር ሕዝብ ያጠመቁት የሐይማኖት ሰዎች ናቸው፡፡ ጥቁርነታቸው ብቻ ለመንፈሳዊ አገልግሎት አያበቃቸውም የተባሉ እና ቀና ብለው እንዳይፀልዩ የተገደዱት ቄሶች የኢትዮጵያኒዝምን ፍልስፍና መሰረት ሲያሲዙ ነፃዋን ቤተ ክርስቲያን በመመስረት ነበር፡፡

በ1784 (እ.አ.አ) ዝነኛው ጆርጅ ሊሌ ኢትዮጵያኒዝምን ከዓለማዊ የትግል ዓርማ እና ፍልስፍና አልፎ መንፈሳዊ ልዕልናም አዋርሶት እስከ ቤተ ክርስቲያን እድሞ ድረስ አድርሶት ነበር፡፡ እንደ ባድራ ላሁዌል ጥናት ለባብቲስት ቸርች ሰባኪው ጆርጅ ሊሌ ኢትዮጵያ የሚለው ቃል ከኦሪት ዘፍጥረት እስከ መዝሙረ ዳዊት ተደጋግሞ መጠቀሱ ሃገሪቱን የዓለም ሕዝቦች የነፃነት ቀንዲል አድርጎ እንዲቀበላት አስገድዶት ነበር፡፡ ምንፍስናን ከፖለቲካ አዋዶ ለጥቁሮች የነፃነት ትግል ፋና ወጊ የነበረው ጆርጅ ሊሌ ኢትዮጵያኒዝምን በማቀንቀኑ ብቻ ለእስር ተዳርጎም ነበር፡፡

በደቡብ አፍሪካ ነፃዋን የዌስለን ቤተ ክርስቲያንን የመሰረቷት ቄስ ማነጌና ሞኮኔም በኢትዮጵያኒዝም ፍልስፍና ክፉኛ ተለክፈው እንደነበር ይነገራል፡፡ ባድራ ላሁዌል እንደሚሉት በኢትዮጵያ ስም አብያተ ክርስቲያናትን መሰየም ከሰሃራ በታች ባሉ ሃገራት በእጅጉ ተበራክቶም ነበር፡፡ የኢትዮጵያኒዝም ፍልስፍና ለቀደምት ጥቁሮች የነፃነት ተጋድሎ የመንፈስ እና የስጋ ብፅዓት ሆኖ ለትግል አገልግሏቸዋል ይላሉ የታሪክ አጥኝው ባድራ ላሁዌል፡፡

ነፃ እና የሌሎችን ነፃነት የማትጋፋዋ ምስራቅ አፍሪካዊቷ ሀገር ኢትዮጵያ የነፃነት ጉልላቷ ከሆነው የአድዋ ድል በፊትም ለዓለም ጭቁን ጥቁር ሕዝቦች መፅናኛ እና ተምሳሌት ሆናም ትታይ ነበር፡፡ ኢትዮጵያዊነት በቀሪው ዓለም ጥቁር ሕዝቦች ዘንድ ዘውድ እና እንቁ ተደርጎም ተወስዷል፡፡

ኢትዮጵያኒዝም ለአንድ ሰሞን ተቀንቅኖ የቆመ እና ለአንድ የትግል ዓላማ ተጠቅመውበት የከሰመ የነፃነት ፍልስፍና አይደለም፡፡ ኢትዮጵያኒዝም እስከ ፓን አፍሪካኒዝም የተዘረጋ ረጂም እና ታላቅ የነፃነት ትግል መርሆ ሆኖ ዘልቋል፡፡ ለመሆኑ ፓን አፍሪካኒዝም እና የአድዋ ድል ምን አገናኛቸው? በቀጣይ የባለሙያ ማብራሪያ ይዘን እንቀርባለን፡፡

በታዘብ አራጋው

ተጨማሪ መረጃዎችን ከአብመድ የተለያዩ የመረጃ መረቦች ቀጣዮቹን ሊንኮች በመጫን ማግኘት ትችላላችሁ፡፡

Source link

Related posts

የሰዎች ለሰዎች ድርጅት ለልማት ስራዎች 600 ሚሊየን ብር በጀት መድቦ እየተንቀሳቀሰ ነው

admin

አድዋ ይመስክር (ከአሁንገና ዓለማየሁ)

admin

በደቡብ ክልል ከ62 ሺ በላይ ወጣቶች የሚሳተፉበት ምክንያታዊ የወጣቶች የውይይትና ክርክር መድረክ ከነገ ጀምሮ ይካሄዳል

admin